Đo điện thần kinh cơ là gì? Nguyên lý, quy trình và lưu ý quan trọng

Khi xuất hiện các triệu chứng như đau cơ, yếu cơ, tê bì tay chân hoặc rối loạn vận động, người bệnh thường được bác sĩ chỉ định đo điện thần kinh cơ. Vậy đo điện cơ là gì và phương pháp này có vai trò như thế nào trong chẩn đoán y khoa? Cùng tìm hiểu chẩn đoán điện thần kinh cơ trong bài viết của Hải Minh.

Đo điện cơ là gì?

Đo điện cơ là một phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng dùng để đánh giá hoạt động điện sinh học của cơ bắp. Phương pháp này ghi nhận các tín hiệu điện được tạo ra khi cơ ở trạng thái nghỉ hoặc khi co cơ, từ đó giúp bác sĩ xác định tình trạng hoạt động của cơ và mối liên hệ với hệ thần kinh.

Thông qua đo điện cơ, các bất thường liên quan đến cơ, dây thần kinh vận động và sự dẫn truyền thần kinh cơ có thể được phát hiện một cách chính xác. Kỹ thuật đo điện thần kinh cơ được sử dụng phổ biến cho các trường hợp đau cơ, yếu cơ, tê bì tay chân hoặc rối loạn vận động.

Mục đích của chẩn đoán điện thần kinh cơ

Chẩn đoán điện thần kinh cơ được thực hiện nhằm đánh giá chính xác mối liên quan giữa hệ thần kinh và cơ bắp. Từ những đánh giá sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân bệnh lý và đưa ra phác đồ trị liệu phù hợp. Một số mục đích của chẩn đoán điện thần kinh cơ gồm:

• Đánh giá chức năng hoạt động của cơ và dây thần kinh, xác định cơ có hoạt động bình thường hay không.
• Phát hiện tổn thương thần kinh ngoại biên như chèn ép dây thần kinh, viêm dây thần kinh hoặc thoái hóa thần kinh.
• Phân biệt nguyên nhân yếu cơ do tổn thương thần kinh, tổn thương cơ hay do rối loạn dẫn truyền thần kinh cơ.
• Xác định mức độ và vị trí tổn thương, từ đó chẩn đoán và định hướng điều trị phù hợp.
• Theo dõi tiến triển bệnh và hiệu quả điều trị trong các trường hợp phục hồi chức năng sau chấn thương, tai biến mạch máu não hoặc phẫu thuật.
• Hỗ trợ xây dựng phác đồ điều trị cá nhân hóa, tối ưu hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian phục hồi cho người bệnh.

Nguyên lý đo điện thần kinh cơ

Nguyên lý đo điện thần kinh cơ dựa trên việc ghi nhận và phân tích các tín hiệu điện sinh học phát sinh trong quá trình hoạt động của hệ thần kinh và cơ bắp. Khi não bộ phát tín hiệu điều khiển vận động, các xung điện sẽ được truyền dọc theo dây thần kinh đến cơ, kích thích sợi cơ co lại và tạo ra dòng điện sinh học đặc trưng.

• Thiết bị đo điện thần kinh cơ hoạt động bằng cách:
• Thu nhận tín hiệu điện từ dây thần kinh và cơ thông qua các điện cực (điện cực kim hoặc điện cực bề mặt).
• Khuếch đại và lọc tín hiệu sinh học có biên độ rất nhỏ.
• Chuyển đổi tín hiệu thành dạng sóng và số liệu, hiển thị trên màn hình để phục vụ phân tích.
• So sánh các thông số đo được với giá trị bình thường để phát hiện các bất thường

Thông qua nguyên lý này, đo điện thần kinh cơ cho phép nhận biết các tổn thương, rối loạn và đánh giá về tốc độ, khả năng dẫn truyền thần kinh, mức độ đáp ứng cơ khi nhận kích thích.

Các kỹ thuật đo điện thần kinh cơ

Hiện nay, chẩn đoán điện thần kinh cơ bao gồm nhiều kỹ thuật khác nhau, mỗi kỹ thuật có vai trò riêng trong việc đánh giá chức năng của dây thần kinh và cơ bắp. Tùy vào mục đích chẩn đoán và tình trạng người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định kỹ thuật phù hợp.

• Đo dẫn truyền thần kinh: Kỹ thuật sử dụng xung điện kích thích lên dây thần kinh, sau đó ghi nhận phản hồi để đánh giá khả năng dẫn truyền thần kinh vận động, thần kinh cảm giác, tốc độ dẫn truyền, biên độ, thời gian đáp ứng. Đồng thời phát hiện các tổn thương thần kinh.
• Đo điện cơ kim: Sử dụng điện cực kim cực nhỏ tác động trực tiếp vào cơ nhằm ghi nhận hoạt động điện sinh học của các sợi cơ. Kỹ thuật này có tính chính xác cao, thường dùng trong chẩn đoán chuyên sâu để đánh giá hoạt động của cơ, phát hiện tổn thương thần kinh.
• Đo điện cơ bề mặt: Sử dụng điện cực dán trên da, không xâm lấn, không gây đau, an toàn và dễ thực hiện. Kỹ thuật này thường được áp dụng trong phục hồi chức năng, đánh giá hoạt động cơ, theo dõi tiến trình phục hồi.
• Đo đáp ứng kích thích lặp lại: Đánh giá khả năng dẫn truyền tại khớp thần kinh cơ bằng cách kích thích nhiều lần lặp lại. Mục đích của kỹ thuật nhằm phát hiện rối loạn thần kinh cơ và chẩn đoán bệnh lý về nhược cơ.

Quy trình đo điện cơ

Quy trình chẩn đoán điện thần kinh cơ được thực hiện theo từng bước để đảm bảo độ chính xác của kết quả và an toàn cho người bệnh. Tùy vào từng kỹ thuật sẽ có các bước triển khai cụ thể, tuy nhiên hầu hết đều gồm các bước cơ bản:

Bước 1: Thăm khám và chỉ định đo điện cơ 

Khai thác triệu chứng lâm sàng của người bệnh, đánh giá tiền sử bệnh lý liên quan đến thần kinh và cơ. Tiếp đó xác định vị trí cần thực hiện đo điện cơ và áp dụng kỹ thuật phù hợp

Bước 2: Chuẩn bị người bệnh và thiết bị

Người bệnh được hướng dẫn để thư giãn, giữ tư thế trong quá trình đo. Làm sạch vùng da đặt điện cực và kiểm tra thiết bị nhằm đảm bảo độ an toàn, độ ổn định khi đo.

Bước 3: Tiến hành đo điện thần kinh cơ

• Đo điện cơ kim: Đưa điện cực kim nhỏ vào cơ để ghi nhận hoạt động điện sinh học khi cơ nghỉ và khi co cơ.
• Đo điện cơ bề mặt: Dán điện cực lên da tại vị trí cơ cần khảo sát để thu nhận tín hiệu.
• Đo dẫn truyền thần kinh: Kích thích xung điện nhẹ để ghi nhận phản ứng dẫn truyền.

Bước 4: Ghi nhận, phân tích kết quả và tư vấn hướng điều trị

Các tín hiệu điện thu được sẽ hiển thị ở dạng sóng điện, dựa vào đó bác sĩ phân tích các thông số về biên độ, tần số, thời gian dẫn truyền và so sánh với giá trị bình thường. Sau khi hoàn tất các bước so sánh, phân tích và đánh giá sẽ tư vấn, xây dựng hướng trị liệu cá nhân hóa phù hợp.

Lưu ý các nguy cơ khi đo điện thần kinh cơ

Trong quá trình đo điện thần kinh cơ sẽ có một số lưu ý mà bác sĩ và người bệnh đều cần lưu ý như:

• Quá trình đo có thể gây đau, khó chịu hoặc nguy cơ chảy máu, bầm tím nhẹ.
• Hạn chế đo tại vùng da viêm hoặc có vết thương hở vì có nguy cơ nhiễm trùng.
• Khi kích thích dây thần kinh có thể gây ra cảm giác tê hoặc giật cơ.
• Lưu ý các trường hợp chống chỉ định như phụ nữ mang thai, có máy tạo nhịp tim, bệnh tim mạch hay dùng thuốc chống đông máu, rối loạn đông máu.
• Sau khi đo, có thể xuất hiện cảm giác đau hoặc mỏi nhẹ vùng cơ, tránh vận động mạnh trong thời gian ngắn.

Với khả năng phát hiện sớm và chính xác các rối loạn thần kinh cơ, chẩn đoán điện thần kinh cơ đóng vai trò quan trọng giúp theo dõi bệnh lý và phục hồi chức năng. Đây là công cụ không thể thiếu trong thực hành lâm sàng hiện nay.

Đối với các phòng khám, cơ sở y tế, chuyên khoa bệnh viện hiện nay việc trang bị máy đo điện cơ rất quan trọng để xây dựng liệu trình trị liệu phù hợp. Đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng, Thiết bị y tế Hải Minh cung cấp đa dạng thiết bị lượng giá & biofeedback cùng các dòng máy vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.

Để được tư vấn và hỗ trợ nhanh chóng nhất, quý khách hãy liên hệ qua hotline 0988086003 của Hải Minh!