Phương pháp phục Hồi Chức Năng Sau Phẫu Thuật
Phục hồi chức năng sau phẫu thuật đóng vai trò quan trọng nhằm giảm đau, tăng khả năng vận động và giúp người bệnh sớm trở lại sinh hoạt bình thường. Việc áp dụng đúng phương pháp vật lý trị liệu sau phẫu thuật theo từng giai đoạn sẽ quyết định hiệu quả hồi phục lâu dài. Để tìm hiểu chi tiết hơn về liệu trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật, cùng theo dõi trong bài viết.
Mục tiêu phục hồi vận động sau phẫu thuật
Phục hồi vận động sau phẫu thuật là quá trình can thiệp bằng các thiết bị hay tập luyện bài tập phù hợp để giảm đau, nhanh chóng lấy lại khả năng vận động, sinh hoạt. Mục tiêu phục hồi tùy theo từng giai đoạn gồm:
Giai đoạn sớm (0–2 tuần sau mổ)
Ở giai đoạn đầu sau phẫu thuật, cơ thể người bệnh còn yếu, vùng mổ có thể xuất hiện đau, sưng nề, hạn chế vận động. Mục tiêu chính của giai đoạn tập luyện sau mổ phục hồi chức năng:
- Giảm đau và giảm phù nề bằng cách áp dụng các phương pháp vật lý trị liệu phù hợp.
- Phòng dính khớp và teo cơ bằng các bài tập vận động nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật.
- Duy trì tuần hoàn bằng các động tác vận động sớm có kiểm soát từ kỹ thuật viên hay bác sĩ.
Giai đoạn phục hồi (2–6 tuần)
Khi cơn đau và sưng nề đã giảm, người bệnh bắt đầu bước vào giai đoạn phục hồi chức năng chuyên sâu hơn, tập trung khôi phục khả năng vận động chủ động.
- Khôi phục biên độ vận động để cơ và khớp tăng sự linh hoạt, hạn chế cứng khớp.
- Tập kiểm soát vận động bằng các bài tập tăng phản xạ, kiểm soát động tác kết hợp giữa cơ, khớp và thần kinh.
Giai đoạn tăng cường & tái hòa nhập
Ở giai đoạn này, việc tập phục hồi sau phẫu thuật chú trọng vào các bài tập toàn diện giúp tăng sức mạnh, hỗ trợ sinh hoạt:
- Tăng sức mạnh bằng các bài tập liên quan đến cơ bắp và sức bền.
- Phục hồi chức năng sinh hoạt và lao động mà không đau hay hạn chế chức năng của người bệnh.
Nguyên tắc khi vật lý trị liệu – PHCN sau phẫu thuật
Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng sau phẫu thuật cần được thực hiện đúng nguyên tắc, đúng thời điểm và phù hợp với từng người bệnh. Tuân thủ các nguyên tắc dưới đây giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn, hạn chế biến chứng và tối ưu hiệu quả điều trị.
- Can thiệp sớm theo chỉ định, cá nhân hóa phác đồ cho từng người bệnh để đảm bảo an toàn vết mổ
- Tập phục hồi sau phẫu thuật từ nhẹ đến nặng, tăng dần cường độ và không tập quá sức, tránh gây đau hoặc sưng kéo dài
- Thực hiện đúng kỹ thuật, đúng tư thế vận động để kiểm soát đau và phù nề trong suốt quá trình phục hồi
- Kết hợp nhiều phương pháp trị liệu và phục hồi đồng thời theo dõi, đánh giá tiến triển thường xuyên để kịp thời điều chỉnh liệu trình
- Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và kỹ thuật viên, kiên trì tập luyện để tối ưu hiệu quả, rút ngắn thời gian phục hồi
Các phương pháp vật lý trị liệu sau phẫu thuật
Vật lý trị liệu sau phẫu thuật giúp giảm đau, thúc đẩy lành thương và phục hồi chức năng vận động an toàn. Tùy từng giai đoạn hồi phục, các phương pháp trị liệu sẽ được phối hợp linh hoạt:
Các phương pháp hỗ trợ thường dùng
Các kỹ thuật trị liệu hay sử dụng thiết bị thường được áp dụng từ giai đoạn sớm nhằm cải thiện triệu chứng và tạo tiền đề cho người bệnh tập các bài tập vận động trị liệu.
- Điện trị liệu giảm đau (TENS, điện xung): Tác động dòng điện xung kích thích thần kinh và cơ nhằm giảm đau, giãn cơ, cải thiện tuần hoàn, hỗ trợ vận động sớm sau mổ.
- Nhiệt trị liệu: Nhiệt nóng giúp giãn cơ, tăng lưu thông máu, trong khi lạnh trị liệu giúp giảm sưng, giảm viêm và đau cấp tính ở vùng phẫu thuật.
- Siêu âm trị liệu: Sóng siêu âm tác động sâu vào mô mềm giúp giảm viêm, giảm co cứng và thúc đẩy quá trình phục hồi mô.
- Laser trị liệu: Hỗ trợ giảm đau, kích thích tái tạo mô và đẩy nhanh quá trình lành vết mổ, thường dùng kết hợp với các phương pháp khác.
Vận động trị liệu – yếu tố quyết định
Vận động trị liệu đóng vai trò then chốt trong phục hồi chức năng sau phẫu thuật, quyết định khả năng lấy lại vận động và sinh hoạt bình thường.
- Vận động thụ động → chủ động: Sử dụng máy tập CPM tập vận động thụ động để duy trì tầm vận động, sau đó sử dụng thiết bị tập chuyên khoa để tiếp tục vận động chủ động giúp tăng sức mạnh và khả năng kiểm soát khớp.
- Kéo giãn mô mềm: Sử dụng máy kéo giãn, máy nén ép nhằm giảm co rút cơ, tăng độ đàn hồi của mô mềm, hạn chế dính khớp và cải thiện biên độ vận động.
- Tập kiểm soát tư thế: Hướng dẫn người bệnh vận động đúng tư thế, phân bố lực hợp lý, giảm nguy cơ tái chấn thương và hỗ trợ phục hồi lâu dài.
Các bài tập phục hồi sau phẫu thuật
Các bài tập phục hồi chức năng sau phẫu thuật giúp người bệnh lấy lại vận động, tăng sức mạnh cơ và hạn chế biến chứng. Việc tập luyện sau mổ phục hồi chức năng cần thực hiện nhẹ nhàng, đúng kỹ thuật và tăng dần theo khả năng hồi phục.
- Bài tập co duỗi khớp nhằm duy trì vận động và ngừa cứng khớp ở giai đoạn sớm. Thực hiện đơn giản bằng cách co duỗi khớp nhẹ nhàng trong giới hạn không đau từ 10 – 15 lần/buổi.
- Bài tập vận động thụ động dành cho người bệnh chưa thể tự vận động. Kỹ thuật viên hoặc người hỗ trợ giúp di chuyển khớp nhẹ nhàng theo biên độ an toàn từ 5 – 10 phút/lần.
- Bài tập gồng cơ tĩnh nhằm duy trì và tăng sức mạnh cơ mà không làm di chuyển khớp. Thực hiện gồng cơ trong 5 – 10 giây sau đó thả lỏng và lặp lại động tác 8 – 12 lần.
- Bài tập kéo giãn cơ nhẹ giúp giảm căng cứng cơ và tăng độ linh hoạt mô mềm. Thực hiện kéo giãn cơ chậm rãi và giữ trong 10 – 20 giây rồi thực hiện 5 – 10 lần.
- Bài tập kiểm soát tư thế và thăng bằng hỗ trợ phục hồi khả năng vận động chức năng, sinh hoạt hàng ngày. Thực hiện các động tác đứng, ngồi và di chuyển theo tư thế được hướng dẫn, tăng dần độ khó theo tình trạng.
Lưu ý: Các bài tập cần được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
FAQs
Sau phẫu thuật bao lâu thì bắt đầu phục hồi chức năng?
Có thể bắt đầu phục hồi chức năng từ 24 – 72 giờ sau phẫu thuật, tùy theo loại phẫu thuật và tình trạng sức khỏe. Tập luyện sau mổ phục hồi chức năng sớm sẽ tối ưu hiệu quả, rút ngắn thời gian phục hồi.
Vật lý trị liệu sau phẫu thuật có đau không?
Trong giai đoạn đầu, người bệnh có thể cảm thấy căng tức hoặc khó chịu nhẹ khi vận động vùng vừa phẫu thuật. Tuy nhiên, liệu trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật sẽ được xây dựng và điều chỉnh phù hợp để đảm bảo an toàn, không gây đau quá mức.
Phục hồi chức năng sau mổ mất bao lâu?
Thời gian phục hồi phụ thuộc vào loại phẫu thuật, mức độ tổn thương và khả năng đáp ứng. Quá trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng.
Quá trình phục hồi chức năng sau phẫu thuật sẽ đạt hiệu quả tối ưu khi kết hợp phác đồ tập luyện khoa học và các thiết bị hỗ trợ chuyên dụng. Để nâng cao chất lượng điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục, các phòng khám, bệnh viện và người bệnh nên trang bị thiết bị vật lý trị liệu – phục hồi chức năng chính hãng, hiện đại.
Mọi nhu cầu cần tư vấn về thiết bị trị liệu chính hãng, chất lượng, khách hàng hãy liên hệ trực tiếp với hotline 0988086003 Hải Minh để được hỗ trợ nhanh chóng nhất!
