Vận động trị liệu là gì?

Vận động trị liệu là một phương pháp được áp dụng phổ biến trong vật lý trị liệu và phục hồi chức năng, giúp cải thiện vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống người bệnh. Thông qua các bài tập và kỹ thuật phù hợp, vận động trị liệu hỗ trợ giảm đau, tăng sức mạnh cơ và phục hồi chức năng vận động hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ rõ hơn về vai trò, mục đích và các hình thức vận động trị liệu phổ biến.

Vận động trị liệu là gì?

Vận động trị liệu là phương pháp quan trọng trong vật lý trị liệu – phục hồi chức năng. Phương pháp kết hợp các bài tập và chuyển động có kiểm soát cùng thiết bị hỗ trợ để cải thiện khả năng vận động, tăng cường sức mạnh cơ bắp và phục hồi chức năng cho người bệnh.

Phương pháp vật lý trị liệu vận động có thể áp dụng cho nhiều đối tượng người bệnh khác nhau. Cụ thể như người bị thoái hóa khớp, chấn thương dây chằng, đau lưng, đau cổ vai gáy hoặc cần phục hồi chức năng vận động sau tai nạn hay phẫu thuật.

Mục đích của vận động trị liệu

Vận động trị liệu thông qua các bài tập được thiết kế phù hợp với từng tình trạng, giúp cơ thể người bệnh thích nghi dần với hoạt động thể chất và hạn chế nguy cơ tái phát chấn thương. Một số mục đích chính của phương pháp:

• Giảm đau và giảm cứng khớp: Tập kéo giãn giúp tăng tầm vận động và độ linh hoạt của khớp, giảm đau nhức cũng như co cứng cơ.
• Tăng sức mạnh cơ bắp: Các bài tập cải thiện độ bền và tăng cường sức mạnh cho cơ bắp, từ đó hỗ trợ bảo vệ khớp.
• Phục hồi tầm vận động khớp: Bài tập chuyên biệt giúp tối ưu khả năng vận động của các khớp, đặc biệt quan trọng với người bệnh sau chấn thương/phẫu thuật.
• Cải thiện thăng bằng và phối hợp: Tạo sự ổn định cho người bệnh, duy trì thăng bằng cũng như giảm nguy cơ té ngã khi sinh hoạt.

Các hình thức vận động phổ biến

Trong vận động trị liệu, các bài tập áp dụng dựa trên tình trạng chấn thương và khả năng vận động của từng người bệnh. Mỗi hình thức vận động đều có mục tiêu riêng, giúp cải thiện sức mạnh cơ, tăng độ linh hoạt của khớp và hỗ trợ phục hồi chức năng vận động.

Vận động thụ động

Hình thức vận động áp dụng cho người bệnh mới chấn thương hoặc phục hồi giai đoạn sớm sau phẫu thuật. Vận động thụ động người bệnh không cần tự dùng lực mà sẽ phụ thuộc vào sự hỗ trợ từ kỹ thuật viên hoặc thiết bị, máy tập CPM chuyên dụng.

Vận động chủ động

Với người bệnh có khả năng tự chủ động được sinh hoạt cơ bản sẽ áp dụng tập vận động chủ động. Ở hình thức này, người bệnh sẽ tập các bài tập cùng thiết bị chuyên dụng theo hướng dẫn từ bác sĩ hoặc kỹ thuật viên để tăng sức mạnh cơ bắp, cải thiện khả năng phối hợp, kiểm soát vận động.

Vận động có trợ giúp

Hình thức kết hợp giữa vận động chủ động và thụ động, người bệnh có thể tự tập luyện và vận động cùng sự hỗ trợ từ kỹ thuật viên hoặc các thiết bị tập chuyên khoa. Vận động có trợ giúp sẽ áp dụng cho người bệnh ở giai đoạn đầu, khi cơ chưa đủ khỏe để hoạt động độc lập.

Vận động kéo giãn và tăng sức mạnh cơ

Các bài tập kéo giãn, tăng sức mạnh cơ hay tập thăng bằng cũng được áp dụng trong quá trình phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát cho người bệnh. Với các bài tập kéo giãn, cơ bắp người bệnh sẽ được thư giãn, cải thiện độ linh hoạt và tầm vận động khi thực hiện các hoạt động thường ngày. Còn với các bài tập tăng sức mạnh cơ, người bệnh sẽ được cải thiện độ bền, khả năng chịu lực của cơ từ đó bảo vệ khớp và duy trì ổn định khi vận động.

Các bài tập vật lý trị liệu

Các bài tập vật lý trị liệu vận động về kéo giãn, tăng sức mạnh cơ, tập thăng bằng thường được áp dụng phổ biến trong từng giai đoạn phục hồi cho người bệnh. Có thể điểm qua 3 bài tập vận động trị liệu phổ biến như:

Bài tập kéo giãn cơ

Gồm các động tác duỗi thẳng tay/chân, cúi người để kéo giãn các nhóm cơ hoặc xoay nhớp nhẹ nhàng tăng độ linh hoạt. Một số bài tập người bệnh có thể tự thực hiện trên bàn tập chuyên khoa hoặc kết hợp dùng máy kéo giãn cột sống, kỹ thuật nắn chỉnh/xoa bóp của kỹ thuật viên để tối ưu hiệu quả.

Bài tập tăng sức mạnh cơ

Gồm các bài tập tăng sức mạnh cơ và tăng tầm vận động khớp. Người bệnh có thể tự chủ động tập hoặc sử dụng thiết bị tập chuyên khoa, máy tập CPM, khung tập phục hồi chức năng, robot phục hồi chức năng hỗ trợ quá trình vận động. 

• Bài tập tăng sức mạnh cơ: Gồm các động tác nâng – giữ hoặc đẩy – kéo nhóm cơ để cải thiện sức mạnh và độ bền. Trong quá trình vận động có thể sử dụng thêm tạ nhẹ hoặc dây kháng lực.
• Bài tập tăng tầm vận động: Gồm các động tác gập – duỗi, xoay hoặc dạng – khép cơ/khớp theo biên độ. Cường độ tập luyện sẽ bắt đầu nhẹ nhàng và từ từ tăng dần theo giai đoạn phục hồi hoặc khả năng chịu đựng của người bệnh. 

Bài tập tập đi và thăng bằng

Gồm các động tác đứng lên – ngồi xuống, giữ thăng bằng hoặc tập bước đi theo từng bước. Quá trình tập đi và thăng bằng cần sử dụng thanh song song, khung/cầu thang hay máy tập đi dưới sự hướng dẫn của bác sĩ/kỹ thuật viên để đảm bảo an toàn và kiểm soát vận động hiệu quả.

Kết luận

Có thể thấy rằng vận động trị liệu đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi và duy trì chức năng vận động của cơ thể. Việc thực hiện theo liệu trình kết hợp vật lý trị liệu vận động phù hợp sẽ nhanh chóng cải thiện khả năng vận động và hạn chế nguy cơ tái phát chấn thương cho người bệnh.

Hơn hết, để đáp ứng nhu cầu điều trị và tập vận động cho nhiều đối tượng người bệnh, các phòng khám, bệnh viện và chuyên khoa trị liệu nên trang bị máy móc, thiết bị hiện đại, đa dạng.

Với bất kỳ nhu cầu cần tư vấn, hỗ trợ mua sắm, trang bị máy móc, dụng cụ tập phục hồi chức năng theo yêu cầu, hãy liên hệ qua hotline 0988086003 của Hải Minh!