Phương Pháp Phục Hồi Chức Năng Gãy Xương Chậu An Toàn

Gãy xương chậu là tình trạng một hoặc nhiều vị trí của khung chậu bị nứt, gãy, thường do tai nạn, té ngã hoặc chấn thương mạnh. Phục hồi chức năng gãy xương chậu hiện là phương pháp phổ biến áp dụng giúp người bệnh kiểm soát đau, tăng cường sức mạnh cơ và tăng cường khả năng vận động. Để thực hiện phục hồi chức năng gãy xương chậu an toàn, hiệu quả, hãy theo dõi bài viết của Hải Minh.

Nguyên tắc phục hồi chức năng gãy xương chậu 

4 mục tiêu chính của PHCN giai đoạn sớm

Phục hồi chức năng gãy xương chậu trong giai đoạn sớm ưu tiên kiểm soát triệu chứng, phòng biến chứng do bất động và duy trì khả năng vận động trong giới hạn an toàn. Bốn mục tiêu chính gồm:

• Giảm đau, giảm co cứng cơ phản xạ để người bệnh dễ chịu hơn và tạo điều kiện cho quá trình phục hồi.
• Ngăn biến huyết khối tĩnh mạch sâu, loét tỳ đè và teo cơ chứng do nằm lâu, phòng ngừa viêm phổi ứ đọng.
• Khuyến khích người bệnh vận động nhẹ các khớp an toàn như cổ chân, gối hoặc các chi không tổn thương để hạn chế cứng khớp, giảm mất sức cơ.
• Chuẩn bị tâm lý và thể lực cho giai đoạn chịu lực tập đứng, tập đi khi bác sĩ cho phép.

6 dấu hiệu cần liên hệ bác sĩ/cấp cứu ngay trong quá trình phục hồi

Trong quá trình phục hồi chức năng gãy xương chậu, cần theo dõi các triệu chứng bất thường và liên hệ ngay bác sĩ, cơ sở cấp cứu nếu xuất hiện dấu hiệu như:

• Đau tăng đột ngột hoặc cơn đau có tính chất khác thường so với trước
• Một bên chân sưng, nóng, đỏ kèm đau bắp chân là dấu hiệu huyết khối tĩnh mạch 
• Khó thở hoặc đau ngực đột ngột cần được cấp cứu sớm
• Sốt hoặc vết mổ chảy dịch bất thường kèm sưng, đỏ hoặc đau tăng
• Tê, yếu chân tăng hoặc rối loạn tiểu tiện/đại tiện  liên quan đến tổn thương thần kinh
• Không thể tỳ đè lên chân dù đã đến mốc bác sĩ cho phép, cần được đánh giá lại

Phác đồ phục hồi chức năng gãy xương chậu theo 3 giai đoạn

Giai đoạn 1 – Cấp/bất động: giảm đau, ngăn biến chứng

Giai đoạn áp dụng khi người bệnh mới chấn thương hoặc đang trong thời kỳ hạn chế vận động. Mục tiêu là kiểm soát đau, duy trì vận động an toàn và phòng biến chứng nằm lâu.

• Tập thở cơ hoành: Tăng thông khí phổi, hạn chế nguy cơ viêm phổi ứ đọng.
• Vận động các khớp không bị ảnh hưởng: Chủ động co duỗi cổ chân, gối và tay trong giới hạn an toàn, giúp duy trì vận động và hỗ trợ tuần hoàn.
• Giảm đau vật lý: Sử dụng nhiệt trị liệu, điện xung, siêu âm giảm đau theo chỉ định của nhân viên y tế.

Chỉ chuyển giai đoạn khi bác sĩ điều trị cho phép, dựa trên X-quang và tình trạng ổn định của xương; không quyết định dựa vào cảm giác đã hết đau.

Giai đoạn 2 – Bán cấp: phục hồi tầm vận động và sức cơ khớp háng

Khi xương đã ổn định hơn và được bác sĩ cho phép tăng vận động, chương trình PHCN tập trung vào khôi phục tầm vận động khớp háng, sức cơ và khả năng kiểm soát thân mình.

• Vận động khớp háng chủ động: Tăng dần biên độ trong giới hạn không gây đau.
• Tập ngồi dậy, đứng có trợ giúp: Cải thiện khả năng kiểm soát thân mình và thích nghi với tư thế thẳng.
• Tập chuyển trọng lượng: Thực hiện từ từ sang hai bên, kết hợp các bài tập nhẹ cho cơ mông và cơ đùi.

Giảm hoặc ngừng bài tập khi đau tăng rõ rệt, chóng mặt hoặc mất thăng bằng, đồng thời đánh giá lại nếu triệu chứng kéo dài.

Giai đoạn 3 – Phục hồi muộn: tập chịu lực và đi lại

Khi xương đạt mức ổn định cần thiết, người bệnh bắt đầu tăng khả năng chịu lực, tập đi và phục hồi các hoạt động sinh hoạt hàng ngày.

• Tập tỳ đè tăng dần: Từ chịu lực từng phần đến toàn phần theo chỉ định; có thể sử dụng khung tập đi hoặc các thiết bị chuyên dụng.
• Tập đi: Bắt đầu với quãng đường ngắn, tốc độ chậm rồi tăng dần theo khả năng.
• Tăng sức mạnh: Tập các bài có đối kháng nhẹ cho chân và thân mình, giúp cải thiện sức cơ và khả năng thực hiện sinh hoạt hàng ngày.

Biến chứng cần theo dõi trong quá trình phục hồi

Trong quá trình phục hồi chức năng gãy xương chậu, người bệnh cần được theo dõi các biến chứng để phát hiện bất thường và xử lý kịp thời.

Biến chứng sớm cần cảnh giác

Giai đoạn đầu khi người bệnh phải nằm lâu hoặc hạn chế vận động, cần chú ý các biến chứng sau:

• Huyết khối tĩnh mạch sâu: Biểu hiện bằng sưng, nóng, đỏ và đau một bên chân.
• Thuyên tắc phổi: Gây khó thở, đau ngực đột ngột, tim đập nhanh và cần cấp cứu.
• Viêm phổi ứ đọng: Dễ gặp khi nằm lâu, ít vận động; có thể xuất hiện ho, sốt, khó thở.
• Loét tỳ đè: Xuất hiện tại vùng chịu áp lực kéo dài như lưng, mông, gót chân.
• Teo và yếu cơ: Do bất động kéo dài, khiến người bệnh khó đứng và đi lại.
• Nhiễm trùng vết mổ: Chú ý tình trạng sốt, sưng đỏ, đau tăng hoặc vết mổ chảy dịch.

Biến chứng muộn / kéo dài

Sau giai đoạn cấp, một số người bệnh có thể gặp các vấn đề ảnh hưởng đến khả năng vận động và sinh hoạt:

• Đau vùng chậu hoặc thắt lưng kéo dài: Ảnh hưởng đến khả năng vận động và sinh hoạt hàng ngày.
• Cứng khớp háng: Hạn chế các động tác gập, duỗi hoặc xoay khớp.
• Yếu cơ chân và cơ mông: Giảm khả năng đứng, đi và giữ thăng bằng.
• Dáng đi bất thường, khập khiễng: Xảy ra khi xương liền không thuận lợi hoặc chức năng cơ chưa phục hồi đầy đủ.
• Giảm khả năng vận động: Gặp khó khăn khi leo cầu thang, ngồi xuống hoặc thực hiện các hoạt động hàng ngày.

Nhóm nguy cơ cao cần theo dõi sát hơn

Một số đối tượng có nguy cơ biến chứng và phục hồi chậm hơn, vì vậy cần được theo dõi và xây dựng chương trình PHCN phù hợp:

• Người cao tuổi, đặc biệt sau té ngã
• Người phải nằm lâu hoặc hạn chế vận động kéo dài
• Gãy xương chậu phức tạp, gãy di lệch hoặc có tổn thương phối hợp
• Người sau phẫu thuật cố định xương chậu
• Người có sức cơ yếu hoặc khả năng vận động trước chấn thương hạn chế

Thiết bị hỗ trợ phục hồi chức năng gãy xương chậu

Việc lựa chọn thiết bị hỗ trợ phục hồi chức năng gãy xương chậu cần dựa trên mức độ ổn định của xương, khả năng chịu lực và chỉ định của bác sĩ/kỹ thuật viên PHCN.

Nhóm hỗ trợ di chuyển

Các thiết bị trong nhóm này chủ yếu giúp giảm tải lên vùng chậu, tăng độ an toàn khi di chuyển và từng bước phục hồi khả năng đứng, đi lại:

• Máy tập đi, nạng: Phù hợp với người bắt đầu tập đứng và đi nhưng chưa thể chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể. 
• Xe lăn: Hỗ trợ di chuyển trong giai đoạn người bệnh chưa được phép đứng hoặc chịu lực, đồng thời hạn chế nguy cơ té ngã do cố gắng đi lại quá sớm.
• Khung tập PHCN: Hỗ trợ tập đứng, chuyển trọng lượng và các bài tập vận động có kiểm soát, giúp người bệnh làm quen dần với tư thế chịu lực.
• Thiết bị tập chuyên khoa: Các thiết bị tập khớp háng, chân hoặc hệ thống tập vận động có kiểm soát giúp cải thiện tầm vận động, sức cơ và khả năng phối hợp.
• Robot tập PHCN: Hỗ trợ người bệnh thực hiện các chuyển động lặp lại có kiểm soát, đặc biệt hữu ích ở người yếu cơ hoặc khả năng đi lại còn hạn chế.

Nhóm thiết bị vật lý trị liệu hỗ trợ giảm đau, phục hồi cơ

Bên cạnh tập vận động, một số thiết bị vật lý trị liệu có thể được sử dụng để hỗ trợ giảm đau, thư giãn cơ và cải thiện khả năng vận động, tùy từng giai đoạn:

• Máy điện xung: Giảm đau, kích thích cơ và hạn chế tình trạng yếu cơ do bất động kéo dài.
• Máy siêu âm trị liệu, laser trị liệu: Giảm đau và các triệu chứng tại mô mềm theo chỉ định.
• Sóng ngắn, từ trường, điện châm: Kiểm soát đau, thư giãn cơ và cải thiện tuần hoàn.
• Nhiệt trị liệu: Điều trị nhiệt nóng/lạnh hoặc xen kẽ giúp thư giãn cơ, giảm cảm giác đau và cứng cơ.
• Máy nén ép: Hỗ trợ tuần hoàn và giảm phù ở một số trường hợp.
• Đai nâng đỡ khung chậu: Chỉ định trong một số trường hợp để hỗ trợ ổn định và giảm cảm giác khó chịu khi vận động.

Lưu ý: Các thiết bị trên chủ yếu hỗ trợ kiểm soát triệu chứng và phục hồi chức năng, không thay thế điều trị nguyên nhân, phẫu thuật hoặc chỉ định chịu lực của bác sĩ.

Phục hồi chức năng gãy xương chậu cần thực hiện đúng thời điểm, đúng mức độ và phù hợp với khả năng chịu lực của từng người bệnh. Hy vọng bài viết đã cung cấp thông tin chi tiết giúp bạn nắm rõ về quá trình phục hồi chức năng gãy xương chậu an toàn, hiệu quả.

Mọi nhu cầu cần tư vấn, trang bị máy móc, thiết bị trị liệu và tập phục hồi chức năng chính hãng, chất lượng, hãy liên hệ hotline 0988086003 của Hải Minh để được hỗ trợ tốt nhất!

FAQs 

• Gãy xương chậu bao lâu thì đi lại được?

Thời gian đi lại phụ thuộc vị trí, mức độ gãy và phương pháp điều trị. Người bệnh chỉ nên tập đứng, tỳ đè và đi lại theo đúng mức chịu lực bác sĩ chỉ định.

• Gãy xương chậu có nhất thiết phải mổ không?

Không. Gãy ổn định, ít di lệch có thể điều trị bảo tồn. Phẫu thuật thường được cân nhắc khi gãy không ổn định, di lệch nhiều hoặc có tổn thương kèm theo.

• Phục hồi chức năng gãy xương chậu bắt đầu từ khi nào?

PHCN nên được triển khai sớm, ngay khi tình trạng người bệnh đã ổn định. Các bài tập và mức độ vận động cần điều chỉnh theo tình trạng thực tế.

• Người cao tuổi bị gãy xương chậu do té ngã có phục hồi hoàn toàn được không?

Có thể. Người cao tuổi cần điều trị và thực hiện PHCN sớm để tối ưu hiệu quả. Tuy nhiên khả năng phục hồi còn phụ thuộc vào sức khỏe, bệnh lý nền, mức độ gãy xương.

• Gãy xương chậu có để lại di chứng khập khiễng lâu dài không?

Có. Trong trường hợp xương liền lệch, tổn thương khớp hay không phục hồi tốt sức mạnh cơ, khả năng vận động thì dễ để lại di chứng khập khiễng.

• Đai nâng đỡ khung chậu có thực sự cần thiết không?

Không quá cần thiết. Chỉ sử dụng đai nâng đỡ khi có chỉ định, hướng dẫn từ bác sĩ trong giai đoạn chấn thương cấp tính.

• Phục hồi chức năng gãy xương chậu có được bảo hiểm y tế chi trả không?

Một số dịch vụ PHCN có thể được bảo hiểm y tế chi trả nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định và phạm vi quyền lợi.