Phục hồi chức năng tổn thương thần kinh quay

Tổn thương dây thần kinh quay là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng bàn tay rũ và làm suy giảm chức năng vận động của tay. Với các tổn thương dây thần kinh quay, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng sẽ là phương pháp tối ưu giúp người bệnh cải thiện triệu chứng cũng như tăng cường khả năng vận động. Tìm hiểu chi tiết về phục hồi chức năng tổn thương thần kinh quay qua bài viết.

Hệ thần kinh quay là gì?

Hệ thần kinh quay là một trong những dây thần kinh quan trọng thuộc hệ thần kinh ngoại biên, có vai trò chi phối vận động và cảm giác cho vùng cánh tay, cẳng tay và bàn tay. Dây thần kinh này xuất phát từ đám rối thần kinh cánh tay (C5 – T1), chạy dọc theo xương cánh tay và phân nhánh xuống cẳng tay.

Dây thần kinh quay đóng vai trò kiểm soát các cơ ở tay và cung cấp cảm giác cho một phần da ở vùng cánh tay, cẳng tay, mu bàn tay. Bất kỳ tổn thương nào tới thần kinh quay đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của tay.

Nguyên nhân & triệu chứng tổn thương thần kinh quay

Tổn thương thần kinh quay có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, từ chấn thương đến các yếu tố bệnh lý. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Chấn thương trực tiếp: Gãy xương cánh tay, va đập mạnh hoặc tai nạn giao thông
• Chèn ép thần kinh kéo dài: Nằm đè lên tay khi ngủ liệt đêm thứ bảy, bó bột quá chặt
• Hoạt động lặp lại: Lao động nặng, vận động sai tư thế trong thời gian dài
• Biến chứng y khoa: Sau phẫu thuật vùng cánh tay hoặc tiêm sai vị trí
• Bệnh lý nền: Đái tháo đường, viêm thần kinh ngoại biên

Để kịp thời can thiệp phục hồi chức năng tổn thương thần kinh quay, bạn cần nhận biết được các triệu chứng đặc trưng. Triệu chứng liệt thần kinh quay bao gồm: 

• Yếu hoặc mất khả năng duỗi cổ tay và ngón tay
• Tình trạng “bàn tay rũ” khiến cổ tay rủ xuống, không thể nâng lên
• Tê bì, giảm cảm giác ở mu bàn tay hoặc cẳng tay sau
• Đau hoặc có cảm giác kim châm dọc theo đường đi của dây thần kinh
• Giảm sức mạnh tay khi cầm nắm, ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày

Phương pháp chẩn đoán và điều trị tổn thương dây thần kinh quay

Nguyên tắc

Trong điều trị liệt thần kinh quay người bệnh và bác sĩ đều cần tuân thủ theo các nguyên tắc cơ bản. Điều này sẽ giúp tối ưu hiệu quả phục hồi và hạn chế biến chứng lâu dài: 

• Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời: Ngăn ngừa teo cơ và mất chức năng vận động.
• Xác định đúng nguyên nhân: Tổn thương do chấn thương, chèn ép hay bệnh lý nền để có hướng điều trị phù hợp.
• Kết hợp đa phương pháp: Chỉ định sử dụng thuốc, vật lý trị liệu bằng thiết bị chuyên dụng, thậm chí can thiệp ngoại khoa khi cần thiết.
• Phục hồi chức năng song song: Duy trì tầm vận động, tập luyện các bài tập phục hồi chức năng liệt dây thần kinh quay tăng sức mạnh cơ và cải thiện khả năng sinh hoạt.

Điều trị

Tùy vào mức độ tổn thương và nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp:

Điều trị nội khoa

Áp dụng cho trường hợp tổn thương thần kinh quay ở mức độ nhẹ hoặc chèn ép tạm thời. Chỉ định sử dụng thuốc giảm đau, kháng viêm và bổ sung vitamin nhóm B hỗ trợ tái tạo thần kinh.

Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng

Điều trị cải thiện triệu chứng, hỗ trợ kích thích cơ, phục hồi dẫn truyền thần kinh và ngăn ngừa teo, cứng cơ. Phương pháp sử dụng các thiết bị trị liệu phù hợp, kết hợp cùng điều trị nội khoa từ giai đoạn sớm:

• Giai đoạn sớm: Tập phục hồi chức năng liệt thần kinh quay  thụ động cùng các dòng máy tập CPM chi trên tránh cứng khớp, duy trì biên độ vận động cổ tay, ngón tay.
• Giai đoạn hồi phục: Tập vận động chủ động bằng các bài tập kháng lực, tập phối hợp cùng thiết bị tập chuyên khoa, khung tập phục hồi chức năng để kiểm soát và cải thiện chức năng cầm nắm.

Quá trình trị liệu và phục hồi chức năng tổn thương thần kinh quay cũng sử dụng các dòng máy móc hỗ trợ:

• Máy điện xung trị liệu: Tác động dòng điện xung tác động lên cơ bị yếu/liệt giúp kích thích co cơ, hạn chế teo cơ và phục hồi dẫn truyền thần kinh. 
• Máy nhiệt trị liệu: Sử dụng nhiệt nóng hoặc kết hợp nhiệt nóng lạnh nhằm giảm đau, giãn cơ, tăng cường lưu thông tuần hoàn máu để tạo điều kiện thuận lợi khi tập vận động.
• Máy nén ép trị liệu: Xoa bóp bằng áp lực hơi tăng cường lưu thông tuần hoàn máu, phục hồi tổn thương.
• Máy siêu âm trị liệu: Phát ra sóng siêu âm công suất cao giúp giảm đau cục bộ, giãn cơ và chống viêm mãn tính.
• Máy điện châm: Châm cứu bằng kim hoặc giác hút thông qua các huyệt vị, kinh lạc để kích thích hệ thần kinh trung ương, thúc đẩy khả năng tự chữa lành, giảm đau hiệu quả.

Ngoài ra, bác sĩ có thể lựa chọn giải pháp hoàn hảo cho tập phục hồi chức năng trị liệu bằng máy tập robot chi trên Barrett Burt. Đây là cánh tay robot tiên tiến nhất thế giới, điều khiển bằng động cơ có thể xử lý bệnh nhân ở mọi giai đoạn hồi phục, hỗ trợ bệnh nhân và tác động lực nhẹ nhàng để tạo ra những chuyển động tinh tế. Nhiều chế độ trị liệu, phần mềm trò chơi đa dạng tạo sự thoải mái và thúc đẩy quá trình điều trị nhanh hơn.

Can thiệp ngoại khoa

Chỉ định khi người bệnh bị tổn thương nặng, đứt dây thần kinh hay không cải thiện khi điều trị bảo tồn. Các phương pháp can thiệp phổ biến gồm khâu nối thần kinh, ghép thần kinh hay giải phóng chèn ép thần kinh.

Bài tập phục hồi chức năng liệt dây thần kinh quay

Quá trình phục hồi chức năng liệt thần kinh quay cần kết hợp trị liệu và tập luyện các bài tập phù hợp. Một số bài tập đơn giản có thể thực hiện tại nhà như:

• Bài tập duỗi cổ tay: Tăng sức mạnh cơ duỗi cổ tay và cải thiện tình trạng “bàn tay rũ”. Người bệnh đặt cẳng tay lên bàn, lòng bàn tay úp xuống, sau đó từ từ nâng cổ tay lên cao nhất có thể, giữ 3 – 5 giây rồi hạ xuống. Thực hiện 10 – 15 lần/buổi tập.
• Bài tập duỗi ngón tay: Phục hồi khả năng duỗi và tăng độ linh hoạt của các ngón tay. Đặt bàn tay trên mặt phẳng, lần lượt nâng từng ngón tay lên khỏi mặt bàn, giữ 2 – 3 giây rồi hạ xuống. Lặp lại 10 – 15 lần/ngón tay.
• Bài tập nắm và mở bàn tay: Tăng sức mạnh cơ bàn tay và cải thiện khả năng cầm nắm. Người bệnh nắm chặt bàn tay lại , giữ khoảng 3 giây rồi mở rộng bàn tay hết mức. Thực hiện 10 – 15 lần, duy trì đều đặn mỗi ngày.
• Bài tập với dây kháng lực: Tăng cường sức mạnh cơ duỗi cổ tay và ngón tay. Người bệnh dùng tay lành giữ một đầu dây kháng lực, tay bị tổn thương giữ đầu còn lại và thực hiện động tác duỗi cổ tay hoặc ngón tay chống lại lực kéo của dây. Lặp lại 10 – 12 lần và tăng dần lực.

Phục hồi chức năng tổn thương thần kinh quay đóng vai trò giúp người bệnh khôi phục vận động, tăng sức mạnh cơ và cải thiện chất lượng cuộc sống. Kiên trì tập luyện đúng cách, kết hợp với phác đồ điều trị phù hợp sẽ mang lại hiệu quả tối ưu và hạn chế biến chứng lâu dài.

Đặc biệt, với các phòng khám, bệnh viện hay chuyên khoa phục hồi chức năng, việc trang bị máy móc, dụng cụ tập phù hợp rất quan trọng. Mọi nhu cầu cần tư vấn và hỗ trợ về thiết bị điều trị liệt thần kinh quay, hãy liên hệ trực tiếp Hải Minh qua hotline 0988086003!