Điều trị trật khớp: Tìm hiểu cách sơ cứu và phục hồi hiệu quả

Trật khớp là một dạng chấn thương thường gặp trong sinh hoạt và thể thao, có thể gây đau đớn và ảnh hưởng đến khả năng vận động. Nhận biết nguyên nhân, dấu hiệu và lựa cách xử lý, điều trị trật khớp phù hợp sẽ giúp rút rút ngắn thời gian hồi phục và hạn chế nguy cơ biến chứng. Tìm hiểu kỹ hơn về điều trị trật khớp trong bài viết dưới đây. 

Trật khớp là gì?

Trật khớp là tình trạng các đầu xương trong một khớp bị lệch hoàn toàn khỏi vị trí giải phẫu ban đầu, khiến khớp mất đi sự liên kết tự nhiên. Tình trạng này xảy ra đột ngột do chấn thương với dấu hiệu đặc trưng về các cơn đau dữ dội, sưng nề, hạn chế vận động.

Trật khớp có thể xảy ra ở nhiều vị trí trên cơ thể như vai, khuỷu tay, ngón tay, háng hoặc đầu gối. Nếu không được xử lý kịp thời và đúng cách, trật khớp có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động và sức khỏe của người bệnh.

Nguyên nhân gây trật khớp phổ biến

Trật khớp thường xảy ra do tác động lực mạnh hoặc tình huống bất ngờ làm khớp bị kéo giãn quá mức. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Chấn thương thể thao như va chạm mạnh, té ngã hoặc xoay người sai tư thế khi chơi bóng đá, bóng rổ, gym.
• Tai nạn sinh hoạt như trượt ngã, tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động gây lực tác động trực tiếp lên khớp.
• Yếu tố bẩm sinh hoặc bệnh lý như cấu trúc dây chằng lỏng lẻo hoặc bệnh lý về khớp dễ trật khớp hơn.
• Tiền sử trật khớp từ người bệnh trước đó, giờ tái phát do cấu trúc khớp bị tổn thương từ trước.

Các biến chứng do trật khớp

Trật khớp cần được nhận biết và xử lý kịp thời nếu không có thể dẫn đến nhiều biến chứng như:

• Tổn thương dây chằng và gân cơ, làm suy giảm độ ổn định của khớp.
• Chèn ép dây thần kinh và mạch máu gây tê bì, giảm cảm giác hoặc ảnh hưởng tuần hoàn tại vùng bị trật.
• Cứng khớp, hạn chế vận động khi khớp không được phục hồi đúng cách.
• Tổn thương khớp kéo dài khiến chúng bị lão hóa và thoái hóa nhanh hơn bình thường.
• Khiến khớp trở nên yếu và dễ bị tái phát trật lại trong các hoạt động hàng ngày.

Cách sơ cứu khi bị trật khớp đúng cách

Sơ cứu trật khớp cần thực hiện nhanh chóng và áp dụng theo các bước tuần tự để đảm bảo an toàn, tránh gây thêm tổn thương cho người bệnh: 

• Bước 1: Giữ nguyên vị trí khớp bị trật

Ngay khi xảy ra chấn thương, tuyệt đối không tự ý nắn chỉnh khớp, giữ nguyên vị trí khớp bị trật để hạn chế rách dây chằng, tổn thương mạch máu, dây thần kinh

• Bước 2: Cố định khớp

Sử dụng nẹp, băng vải hoặc bất kỳ vật dụng cứng nào (thanh gỗ, bìa cứng) để cố định khớp ở tư thế hiện tại nhằm giảm đau, hạn chế di chuyển.

• Bước 3: Chườm lạnh giảm sưng đau

Dùng túi đá, khăn lạnh hoặc máy trị liệu nhiệt lạnh chườm lên vùng bị trật trong khoảng 15 – 20 phút nhằm giảm sưng, giảm viêm và làm dịu cơn đau.

• Bước 4: Nâng cao vùng bị thương

Khi trật khớp ở tay hoặc chân, hãy kê cao vị trí bị trật so với tim để giảm sưng và hạn chế tụ máu.

• Bước 5: Đến cơ sở y tế

Sau bước sơ cứu ban đầu, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế để tiếp nhận điều trị trật khớp đúng cách từ bác sĩ chuyên môn.

Cách phục hồi khi bị trật khớp hiệu quả

Sau bước sơ cứu ban đầu, người bệnh sẽ được chỉ định điều trị trật khớp và phục hồi chức năng vận động theo phương pháp phù hợp. Một số phương pháp trị liệu và phục hồi khi bị trật khớp như: 

Nghỉ ngơi và bảo vệ khớp

Trong giai đoạn đầu, người bệnh cần hạn chế vận động mạnh tại vùng khớp bị trật. Có thể sử dụng đai cố định hoặc nẹp theo chỉ định của bác sĩ để bảo vệ khớp và tạo điều kiện cho mô tổn thương hồi phục. Ngoài ra, có thể sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm theo chỉ định để giảm triệu chứng.

Vật lý trị liệu 

Phương pháp điều trị trật khớp an toàn và tối ưu hiệu quả hiện nay là vật lý trị liệu. Áp dụng các thiết bị và kỹ thuật trị liệu triệu chứng giúp giảm đau, chống viêm và kích thích tái tạo mô hiệu quả: 

• Máy điện xung trị liệu: Giảm đau, kích thích cơ và cải thiện tuần hoàn máu tại vùng tổn thương.
• Máy siêu âm trị liệu: Tác động sâu vào mô mềm, hỗ trợ giảm viêm và thúc đẩy quá trình lành thương.
• Máy laser trị liệu: Giảm đau nhanh, tăng cường tái tạo mô và phục hồi dây chằng.
• Máy sóng xung kích: Hỗ trợ điều trị các tổn thương mạn tính, kích thích tái tạo mô và tăng tuần hoàn.
• Máy kéo giãn cột sống: Giảm áp lực lên khớp và hỗ trợ phục hồi vận động.
• Máy sóng ngắn: Giảm đau, tăng tuần hoàn máu và hỗ trợ phục hồi mô tổn thương sâu bên trong khớp.
• Máy nhiệt trị liệu: Hỗ trợ giãn cơ, giảm cứng khớp và cải thiện độ linh hoạt sau chấn thương.
• Máy điện trị liệu ENF: Giảm đau cấp, kích thích cơ và phục hồi chức năng vận động.

Sau khi giảm viêm cấp, bác sĩ có thể sử dụng máy nén ép trị liệu xoa bóp bằng áp lực hơi hay máy trị liệu khử electron nhằm giãn cơ, tăng lưu thông máu cho người bệnh. 

Tập vận động phục hồi chức năng

Sau khi trị liệu giảm triệu chứng sưng viêm, đau nhức thì việc tập phục hồi chức năng cũng rất quan trọng để lấy lại tầm vận động và tăng linh hoạt cho các khớp. Các bài tập phục hồi sau trật khớp sẽ được bác sĩ và kỹ thuật viên hướng dẫn, kết hợp thiết bị chuyên dụng như: 

• Bài tập tăng tầm vận động khớp với các động tác gập, duỗi hoặc xoay khớp nhẹ nhàng. Có thể kết hợp với máy tập CPM vận động thụ động liên tục, hạn chế cứng khớp.
• Bài tập kháng lực tăng sức mạnh cơ kết hợp cùng thiết bị tập chuyên khoa theo từng giai đoạn.
• Bài tập phối hợp và thăng bằng kiểm soát vận động cùng khung tập phục hồi chức năng, máy tập đi đảm bảo an toàn trong quá trình luyện tập.
• Bài tập vận động chủ động có hỗ trợ từ robot tập phục hồi chức năng giúp chuyển động chính xác, giảm áp lực lên khớp và tăng hiệu quả tập luyện.
• Bài tập phản hồi sinh học cơ cùng máy biofeedback để theo dõi hoạt động cơ, điều chỉnh lực cơ và thực hiện động tác chính xác.
• Bài tập chức năng sinh hoạt hàng ngày như cầm nắm, đứng lên ngồi xuống hoặc di chuyển. Có thể kết hợp với bàn tập chuyên khoa để luyện tập đúng tư thế.

Điều trị trật khớp cần được thực hiện đúng quy trình, kết hợp giữa can thiệp y tế kịp thời và phục hồi chức năng khoa học để đạt hiệu quả tối ưu. Việc đầu tư các thiết bị vật lý trị liệu hiện đại không chỉ giúp rút ngắn thời gian hồi phục mà còn nâng cao chất lượng điều trị và phòng ngừa tái phát. 

Liên hệ ngay Hải Minh qua hotline 0988086003 để được tư vấn và sở hữu các thiết bị phục hồi chức năng chính hãng, giá tốt, phù hợp cho phòng khám và cơ sở y tế.